با نزدیک شدن نوروز تقریبا تمام خانوادههای ایرانی در تکاپو و جنبوجوش هستند؛ تا آداب و رسوم استقبال از سال جدید را اجرا کنند تا به این ترتیب طبق باور پیشینیان خود سال نو برایشان خوش یمن و مبارک شود. ایرانیان در روزهای آخر سال پس از به پایان رساندن خانه تکانی و خرید عید، کمکم شروع به چیدن سفره هفت سین میکنند تا طبق رسم هر سال کنار آن بنشینند و سال را تحویل کنند. اما یکی از رسوم مهم خوراکیهای مخصوص برای نوروز است. با قاطعیت میتوان گفت که شب عید برای بیشتر مردم دنیا یک شب خاص و متفاوت است. ما ایرانیان هم مانند همه مردم دنیا برای این شب غذاهای مخصوصی را تدارک میبینیم و بر اساس باور قدیمیها، خوردن این غذاها بیدلیل نبوده و در انتخاب آن حکمتی بوده است. عید نوروز از ابتدا تا انتها یک مراسم نمادین و زیبا بوده و هدف از آن به جریان انداختن نیروی زندگی و پالایش روح و روان است. ما در نوروز با کارهای نمادین خود خیر و برکت را به زندگی خود و دیگران فرا میخوانیم، از خانه تکانی گرفته تا غذای شب عید و سفره هفت سین همه چیز برای رسیدن به خیر و خوبی و تقسیم آن با دیگران به وجود آمده است. پیشینیان حتی غذای شب عید را نیز با توجه به باورهای خاصی انتخاب کرده بودند، به همین دلیل و بر اساس باورهای پیشینیان امروزه غذای شب عید اکثر ما ایرانیان را سبزی پلو با ماهی تشکیل میدهد.
سبزی پلو با ماهی
سبزی پلو با ماهی غذای محبوب و معروف بیشتر ایرانیان است. بیشتر ایرانیان این غذا را برای شب عید آماده میکنند و از آن جا که همه آداب و رسوم نوروز نمادین هستند و در پشت تمام رسمهای ایرانیان حکمتی نهفته است گفته میشود که ماهی نشانهی حیات است و خوردن برنج به دلیل داشتن بركت در كنار ماهی كه نشانه حیات است و سبزی كه حكایت از بركت و زایش دارد، در بسیاری از خانوادههای ایرانی در هر كجا كه زندگی میكنند، مرسوم بوده و هست. برخی از ایرانیها مانند مردم زنجان ماهی را با رشته پلو یا زعفران پلو میخورند و برخی دیگر آن را در کنار کوکو یا خورشهای محلی سرو میکنند. همچنین بسیاری برای چهارشنبه سوری هم ماهی میخورند.
رشته پلو
خوردن رشته پلو در مناطقی از ایران مانند آذربایجان، کرمانشاه و اراک رایج بوده و هست. قدیمیها با این باور که با خوردن رشته پلو بهتر میتوانند زمام امور را در سال جدید به دست بگیرند این غذا را برای شب عید انتخاب کرده و طبخ میکردند. امروزه هنوز هم برخی از ایرانیان در شب عید آش رشته یا رشته پلو میپزند و ریشه این رسم به همان باور قدیمی برمیگردد. رشته پلو یکی از لذیذترین پلوهای مخلوط است و ترکیبی از رشتهی پلویی، کشمش پلویی و برنج و زعفران است.
کوکو سبزی
برخی از ایرانیان در گذشته برای شب عید کوکو سبزی درست میکردند و برخی هنوز هم در کنار سبزی پلو با ماهی، کوکو سبزی میگذارند. قدیمیها بر این باور بودند که با خوردن کوکو دیگر به دنبال اشیائی که در خانه تکانی گم شدهاند نمیگردیم و به اصطلاح کو…کو نمیکنیم. اما شاید استفاده از سبزی به عنوان نماد سبزی و طراوت در غذای شب عید نیز دلیل طبخ این غذا به عنوان غذای شب عید بوده است.
دلمه
پختن دلمه به عنوان غذای شب عید بین آذربایجانیها رایج است. آنها معتقدند با خوردن دلمه میتوانند به آرزوهای خود در سال نو برسند. این دلمه با برگهای مو تهیه میشود و محتوی سبزیجات معطر، گوشت و برنجی است که برگهای مو به شکل زیبایی به دور آن پیچیده شدهاند.
کوفته محلی
غذای مخصوص شب عید مردم استان چهارمحال بختیاری کوفتهی محلی است. این کوفته با گوشت گوساله، برنج و سبزیجات معطر تهیه میشود و غذای محبوب مردم این استان و برخی از مردم کرمانشاه در شب عید است.
خورش سبزی
خورش سبزی در برخی از شهرهای ایران مخصوصا شهرهای ناحیهی کوهستانی کشور غذای محبوب شب عید به شمار میرود. این دسته از ایرانیان معتقدند با خوردن خورش سبزی سال خوش و خرمی خواهند داشت.
ترشی تره با ماهی
مردم گیلان هم ماهی را در سفره ی شب عید خود دارند، اما ترجیح می دهند آن را در کنار ترشی تره که یک غذای خوش طعم گیلانی است، بخورند. این غذای خوشمزه با سبزی های معطر و مخصوص، سیر و تخم مرغ درست می شود و با کته و ماهی، سفره ی شب عید برخی از گیلانی ها را تشکیل می دهد.
ماهی شکم پر
مردم مازندران برای این شب ماهی شکم پر تهیه می کنند، این ماهی که با انواع و اقسام سبزی های معطر پر می شود، غذای بسیار خوشمزه ای است که در کنار ته چین و سبزی پلو در شب عید سرو می شود.
آبگوشت و کوفته
غذای محبوب شب عید در همدان نوعی آبگوشت و کوفته است، برای تهیهی این کوفته از خرما، گردو، آلو، پیاز سرخ شده، ادویههای معطر و تخم مرغ استفاده میشود.
کلم پلو
این غذا در شیراز بسیار محبوبیت دارد، شیرازیها برای شب عید کلم پلو درست میکنند و در طبخ این غذای بسیار لذیذ از برنج، کلم، کوفته قلقلی و سبزیهای معطر استفاده میکنند.
